Martes. 06.12.2022
Luc铆a Mart铆nez presenta o seu relato dos mundos castrexo e romano que perfila un novo car谩cter para a Festa

FESQ22 馃惡 | Un paso atr谩s para co帽ecer o Esquecemento

FESQ22

Lucía Martínez, historiadora
Lucía Martínez. | FOTO: Noelia Caseiro.

鈥淭oda a historia da pre-romanizaci贸n foi constru铆da polos romanos. Non temos outras fontes, e debemos ter a prevenci贸n de saber que estas fontes te帽en o seu nesgo鈥, di Luc铆a Mart铆nez, historiadora e autora dos textos da exposici贸n A Limia Castrexo-Romana, que se recollen, en versi贸n ampliada, nunha publicaci贸n que levar谩 o mesmo t铆tulo. 脡 o 煤ltimo intento de dotar de profundidade hist贸rica unha festa, a do Esquecemento, que se labra un car谩cter singular. 


Luc铆a Mart铆nez 茅 consciente da finalidade do seu traballo, e comparte a necesidade de re-descubrir a Festa do Esquecemento afondando no co帽ecemento dos mundos castrexo e romano. 鈥淣on sabemos se o cruzamento do r铆o se produciu aqu铆, nas terras dos l铆micos, ou noutro punto do Limia. Puido ser en calquera parte, e de feito hai tradici贸ns semellantes a esta en vilas do curso portugu茅s鈥, comeza. 鈥淧ero o que si sabemos 茅 como viv铆an, en que cr铆an, como se organizaban romanos e castrexos... dos castrexos, claro, as referencias que temos son todas de fontes romanas, e resulta inevit谩bel que os romanos viran aos castrexos, en certa maneira, como uns salvaxes鈥.


Con esas prevenci贸ns, Mart铆nez recolleu o encargo da nova directiva da Asociaci贸n Civitas Limicorum e p煤xose a reconstru铆r aqueles mundos que se enfrontaron primeiro e acabaron mesturados na Limia, como no resto da Gallaecia e na Pen铆nsula toda. Ademais, tam茅n ti帽a unha conta pendente coa recreaci贸n de 茅poca que se fai no Esquecemento: as vestimentas. 鈥淎s de romanas e romanos, non est谩n mal. Temos fontes directas e alg煤ns exemplos noutras recreaci贸ns como as de Lugo, Cartaxena ou Astorga... Pero as vestimentas de castrexos, esas peles de animais! Iso non. Non estamos na Idade de Ferro. A cultura castrexa non s贸 curt铆a o coiro, tam茅n traballaban as teas e as tinturas鈥.


Di a historiadora que nesa faceta da recreaci贸n 茅 onde 鈥渕谩is queda por facer鈥, e pensa que ademais da exposici贸n e da revista, novidades este ano, hai que insistir a trav茅s de folletos e outras publicaci贸ns divulgativas 鈥減ara evitar anacronismos鈥. Para iso serve a ciencia, lembra Luc铆a, que traballa como profesora en Xinzo, 鈥減ara situarnos, entender o contexto, canto m谩is te empapes do que eran aqueles mundos m谩is vives a festa鈥.


A Festa acabar谩 sendo tam茅n parte desa onda de reivindicaci贸n e recuperaci贸n dunha historia que est谩 viva nas pedras e nas que outras vilas te帽en avanzado moito m谩is r谩pido. Xinzo, que acaba de descubrir os restos do Castelo da Pena, vai m谩is amodo. 鈥淗ai castros sen escavar. Temos moito m谩is patrimonio do que se pensa. Aqu铆 os romanos concederon a categor铆a xurisdicional de civitas, hab铆a un asentamento importante, sabemos de xacementos, algunhas estruturas que se conservan; sabemos que era unha zona de produci贸n de trigo...鈥 


Nun dos paneis da exposici贸n descr铆bese as铆 o inicio da conquista do interior da Pen铆nsula: "Vencida Cartago, os romanos inician un proceso de asentamento e penetraci贸n cara o interior da pen铆nsula. No seu discorrer, a gran abundancia de recursos foi algo que non lles pasou desapercibido, convert茅ndose Hispania nunha das provincias que m谩is produtos exportaba. O m谩is importante sen d煤bida foi o trigo, pero tam茅n moitas outras manufacturas coma o vi帽o, o aceite ou a cer谩mica se comercializaban por t贸dolos dominios e sobre todo para abastecer a Roma, tanto pola v铆a tributaria como pola mercantil".


O mundo castrexo e a s煤a vinculaci贸n co legado c茅ltico quedaron agochados nese relato romano. Mais as crenzas e os rituais recollidas polos historiadores romanos dan conta de certos paralelismos entre ambos mundos. A lenda do r铆o do Esquecemento era unha lenda romana. O relato 茅, subli帽a Luc铆a Mart铆nez, 鈥渦n relato de superaci贸n鈥. Os romanos vencen os seus propios medos, avanzan (鈥渘on se sabe se houbo unha batalla do outro lado do r铆o鈥, lembra Mart铆nez) e rematan conquistando o Noroeste. 


鈥淓ste traballo non 茅 un traballo acad茅mico. Non buscabamos algo demasiado formal. Pretendemos divulgar a historia. E todo o que se conta ten unha base te贸rica s贸lida, por suposto. Pero tr谩tase de facer chegar a historia, o contexto, a todos aqueles que participan da Festa do Esquecemento e tam茅n aos que visitan Xinzo ou a Festa eses d铆as鈥, precisa a autora. 鈥淥 resultado, en todo caso, como nun traballo acad茅mico, deixa abertas futuras li帽as de investigaci贸n鈥. A historia non se det茅n, e cada ano o Esquecemento dar谩 tam茅n pasos atr谩s para co帽ecer mellor o pasado. Esa 茅 a idea, a da asociaci贸n e a de Luc铆a Mart铆nez.

FESQ22 馃惡 | Un paso atr谩s para co帽ecer o Esquecemento
comentarios